Jak obliczyć BMI: wzór, tabela i interpretacja
Jak obliczyć BMI ręcznie? Poznaj wzór, tabelę zakresów i ograniczenia wskaźnika. Sprawdź, kiedy lepiej zmierzyć także obwód talii.
BMI = waga (kg) ÷ wzrost² (m). Przykład: 80 kg ÷ 1,75² = 80 ÷ 3,0625 = 26,1 (nadwaga). ale: BMI nie rozróżnia mięśni od tłuszczu – sportowiec z BMI 28 może być zdrowszy niż osoba z BMI 24 i tłuszczem wisceralnym. Dlatego: BMI + obwód talii = lepszy obraz [1].
Wzór BMI
BMI = waga (kg) ÷ (wzrost w metrach)²
Tabela interpretacji (WHO)
| BMI | Kategoria |
|---|---|
| <18,5 | Niedowaga |
| 18,5-24,9 | Norma |
| 25,0-29,9 | Nadwaga |
| 30,0-34,9 | Otyłość i stopnia |
| 35,0-39,9 | Otyłość II stopnia |
| ≥40,0 | Otyłość III stopnia |
Tabela wag dla BMI 25 (górna norma)
| Wzrost | Waga przy BMI 25 |
|---|---|
| 155 cm | 60 kg |
| 160 cm | 64 kg |
| 165 cm | 68 kg |
| 170 cm | 72 kg |
| 175 cm | 77 kg |
| 180 cm | 81 kg |
| 185 cm | 86 kg |
| 190 cm | 90 kg |
BMI nie wystarczy – obwód talii lepszy
BMI nie rozróżnia mięśni od tłuszczu. Ashwell (meta-analiza): stosunek talia/wzrost (WHtR) lepiej przewiduje ryzyko kardiometaboliczne niż BMI o 4-5%. Obwód talii >80 cm (kobiety) / >94 cm (mężczyźni) = ryzyko – niezależnie od BMI.
Ashwell z City University London w meta-analizie wykazała że WHtR (talia÷wzrost) lepiej przewiduje choroby serca, cukrzycę i śmiertelność niż BMI [1]. Prosta zasada: talia powinna być mniejsza niż połowa wzrostu. 170 cm wzrostu → talia <85 cm.
Dai z Huazhong University (meta-analiza 72 kohort prospektywnych, BMJ 2020) potwierdził że obwód talii, WHR i WHtR – niezależnie od BMI – przewidują śmiertelność [2]. Można mieć „zdrowe” BMI 24 i niebezpieczny tłuszcz wisceralny. Dlatego: mierz talię, nie tylko wagę.
Więcej: pomiar składu ciała, jak się ważyć, deficyt kaloryczny.
Pytania i odpowiedzi
Odpowiedzi oparte na danych WHO i badaniach cytowanych wyżej.
Jakie BMI jest „zdrowe”?
WHO: 18,5-24,9. Ale BMI to orientacja, nie diagnoza. Sportowiec z BMI 27 (dużo mięśni) może być zdrowszy niż osoba z BMI 23 (mało mięśni, dużo tłuszczu). Dlatego: BMI + obwód talii + skład ciała = pełny obraz.
Jak obliczyć BMI?
Waga (kg) ÷ wzrost² (m). Przykład: 75 kg ÷ 1,70² = 75 ÷ 2,89 = 25,95 (nadwaga wg WHO). Kalkulator: wpisz „BMI calculator” w Google – dziesiątki darmowych.
BMI a wiek – czy się zmienia?
Nie – wzór jest ten sam dla dorosłych >18 lat. Ale interpretacja: u osób >65 lat BMI 25-30 wiąże się z niższą śmiertelnością niż 18,5-25 (tzw. „paradoks otyłości”). WHO-kowe normy pisane dla 20-60-latków.
Co lepsze: BMI czy obwód talii?
Obwód talii. Ashwell [1]: WHtR lepszy o 4-5%. Dai [2] (72 kohorty): centralna otyłość = niezależny czynnik ryzyka. Na diecie: mierz talię co tydzień + wagę. Talia maleje szybciej niż waga spada.
Ile powinienem ważyć?
Tabela wyżej: przy wzroście 175 cm → BMI 25 = 77 kg (górna norma). BMI 22 (środek normy) = 67 kg. Ale to orientacja – skład ciała ważniejszy niż sama waga.
Źródła
- [1] Ashwell M, Gunn P, Gibson S. „Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis.” Obesity Reviews, 2012;13(3):275-286. doi.org/10.1111/j.1467-789X.2011.00952.x (City University London)
- [2] Jayedi A, Soltani S, Zargar MS, Khan TA. „Central fatness and risk of all cause mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of 72 prospective cohort studies.” BMJ, 2020;370:m3324. PMC7509947 – pełny tekst (Semnan University of Medical Sciences, Iran; META-CITATION CORRECTED: Dai H → Jayedi A)
- WHO. Body mass index (BMI) classification. WHO (.int)