Zaburzenia miesiączki na diecie: kiedy kalorie są za niskie

Utrata lub nieregularność miesiączki na diecie to nie jest „normalne” – to alarm medyczny. Organizm „wyłącza” reprodukcję gdy dostaje za mało energii. ioc Consensus 2023 klasyfikuje to jako red-S (Relative Energy Deficiency in Sport) [1]. Główny próg: energia dostępna <30 kcal/kg FFM/dzień = ryzyko amenorrhea.

Dlaczego dieta powoduje utratę miesiączki

Podwzgórze monitoruje status energetyczny organizmu. Gdy kalorie są zbyt niskie → GnRH ↓ → LH i FSH ↓ → estrogen ↓ → cykl się zatrzymuje. To ten sam mechanizm co u niedożywionych – ciało priorytetyzuje przeżycie nad reprodukcję.

Próg: <30 kcal/kg beztłuszczowej masy ciała (FFM) dziennie [1]. Dla kobiety 60 kg z 25% tłuszczu: FFM = 45 kg × 30 = 1350 kcal. Poniżej 1350 kcal (po odjęciu kosztu ćwiczeń) = ryzyko amenorrhea. Na diecie 1200 kcal + 300 kcal treningu = 900 kcal dostępnej energii = PONIŻEJ progu.

Co robić – natychmiast

1. Podnieś kalorie – cel: >30 kcal/kg FFM. Jeśli jesteś na 1200 kcal → podnieś do 1500-1600
2. Zmniejsz trening – każda kcal spalona na treningu obniża energię dostępną. Mniej HIIT, więcej spacerów
3. Skonsultuj z ginekologiem – amenorrhea >3 mies. wymaga badań (estradiol, LH, FSH, prolaktyna, TSH)
4. Zbadaj gęstość kości – przedłużone niskie estrogen = osteoporoza (szczególnie u młodych kobiet)

Kiedy miesiączka wraca

Po zwiększeniu kalorii: 1-6 miesięcy na powrót normalnego cyklu. Im dłużej trwała amenorrhea, tym dłużej odbudowa. Monitoruj: jeśli po 3 mies. na >30 kcal/kg FFM nadal brak miesiączki → pogłębiona diagnostyka ginekologiczna.

Więcej: jak schudnąć, deficyt kaloryczny, hormony a odchudzanie.

Źródła

1. [1] Mountjoy M, Ackerman KE, Bailey DM, Burke LM et al. „2023 International Olympic Committee’s (IOC) consensus statement on Relative Energy Deficiency in Sport (REDs).” British Journal of Sports Medicine, 2023;57(17):1073-1097. doi.org/10.1136/bjsports-2023-106994 – pełny tekst open access (International Olympic Committee Medical and Scientific Commission)
2. [2] Angelidi AM, Stefanakis K, Chou SH, Valenzuela-Vallejo L et al. „Relative Energy Deficiency in Sport (REDs): Endocrine Manifestations, Pathophysiology and Treatments.” Endocrine Reviews, 2024;45(5):676-708. doi.org/10.1210/endrev/bnae011 – pełny tekst open access (Beth Israel Deaconess Medical Center, Harvard Medical School)
3. [3] Grabia M, Perkowski J, Socha K, Markiewicz-Żukowska R. „Female Athlete Triad and Relative Energy Deficiency in Sport (REDs): Nutritional Management.” Nutrients, 2024;16(3):359. PMC10857508 – pełny tekst (Uniwersytet Medyczny w Białymstoku)
4. [4] Hall KD, Guo J. „Obesity Energetics: Body Weight Regulation and the Effects of Diet Composition.” Gastroenterology, 2017;152(7):1718-1727.e3. PMC5568065 – pełny tekst (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, NIH Bethesda)